De Socialist 135, mei 2002

Commentaar

Justitie onderzoekt drie aangiften tegen Fortuyn

Fortuyn staat al zo lang op een zo hoog zetelaantal in de peilingen dat veel mensen al bij een daling in de peilingen tot onder de twintig zetels opgelucht ademhalen. Maar of Fortuyn uiteindelijk op 15 mei 10, 15 of nog meer zetels haalt, zeker is dat hij een voedingsbodem voor racisme heeft weten aan te boren op een manier waar zelfs Le Pen trots op zou zijn.  

Fortuyn en Le Pen hanteren vergelijkbare argumenten. Het pleidooi voor afschaffing van artikel 1 uit de Grondwet, zijn typering van de islam als 'een achterlijke cultuur', gevoegd bij zijn stelling dat je je cultuur 'niet kunt verlaten' (net zo min als je huidskleur dus...), zijn geschimp over vluchtelingen als 'dood gewicht' dat niets toevoegt aan de samenleving, zijn gehamer op de samenhang tussen migratie en misdaad - het is van hetzelfde allooi als de praat van Le Pen. Ook Fortuyns pose als de grote charismatische leider, die 'de wet stelt' en de verdoolde schapen onder zijn hoede neemt, 'op weg naar het beloofde land' (uitspraken van Fortuyn), kunnen zouit de mond van Le Pen komen. Extreem nationalisme en pleidooien voor hard politieoptreden vullen het uiterst-rechtse plaatje verder in.

Hoeveel zetels Fortuyn op 15 mei zal halen is bij verschijnen van deze krant niet zeker. Maar we zien nu al hoe zijn opkomst racisme stimuleert. Politici staan in de rij om uit te varen tegen Marokkanen of zoals Balkenende de multiculturele maatschappij af te danken (een doelstelling waarvoor Janmaat, leider van de fascistische Centrum-Democraten, ooit voor de rechter stond). Van Boxtel, minister voor Integratie, heeft na de eerdergenoemde Marokkanen al de 'Somalische rotjochies' als nieuwe dreiging aangewezen.

Harde nazi's schuiven nog verder naar rechts door deze hele dynamiek. Op een vergadering van de Nederlandse Volksunie op 20 april (Hitlers geboortedag) besloten de enkele tientallen aanwezigen het partijprogramma verder aan te scherpen. Fortuyn had ze met zijn racisme de wind uit de zeilen genomen, maar volgens C. Kusters kan de NVU nu openlijker racistisch zijn zonder voor de rechter te hoeven vrezen: "Dankzij Fortuyn kunnen we verder gaan dan voorheen." Kortom: Fortuyn maakt het voor harde nazi's makkelijker om hun vuil te spuien.

Hoe stoppen we de dreiging?

Niet door hem dood te zwijgen. Dat gebeurde aanvankelijk met extreem-rechts elders in Europa - en kijk hoe sterk Le Pen inmiddels is. Ook niet door hem naar de mond te praten en een eindje mee te gaan met Fortuyns racisme. Dat geeft Fortuyn en hardere fascisten juist een gevoel van erkenning, en extra zelfvertrouwen. Zoals Le Pen al wist: "Als mensen kunnen kiezen tussen een kopie en het origineel, geven ze aan het origineel de voorkeur."

Hoe dan wel?  Een glimp daarvan zagen we bij Fortuyns afgang in het lijsttrekkersdebat. Eén kritische vraag, waarin Fortuyn in verband gebracht werd met extreem-rechts. Fortuyn boos, Rosenmöller verweet Fortuyn dat die op kritiek slechts met theater wist te antwoorden. Daverend applaus. Dat was voldoende om Fortuyn zowat in paniek te brengen. Hoe groot zal zijn paniek niet zijn als duizenden mensen, zoals op 11 mei,  in georganiseerd verband Fortuyn bestempelen als racist, en te hoop lopen om zijn opkomst de weg te versperren?

Maar er is meer. Fortuyn parasiteert op de verrotting van de gevestigde politiek, die de vrije markt ruim baan laat, ondernemers hun gang laat gaan, onderwijs en zorg verwaarloost maar wel geld heeft voor straaljagers. Fortuyn biedt een schijnoplossing, door migranten en vluchtelingen de schuld te geven van bestaande problemen. Wie de verrechtsing van Fortuyn wil keren, moet voor èchte oplossingen opkomen, voor betere zorg, beter onderwijs, tegen de paarse kaalslag die de woede wekt waar Fortuyn zo effectief op inspeelt. Fortuyn stoppen èn een rood alternatief opbouwen tegenover de gevestigde politiek met zijn asociale prioriteiten - dat is nu de uitdaging.

Peter Storm