Licht gaat uit in cel Volkert van der G.

Van een onzer verslaggeefsters

Minister Korthals van Justitie laat de observatiecamera's in de cel van de verdachte van de moord op Fortuyn vervangen door infraroodapparatuur. Hierdoor kan 's nachts het licht uit in het verblijf in het Amsterdamse huis van bewaring.

Met de vervanging van de camera's door infraroodapparatuur, waarmee ook in het donker kan worden gefilmd, komt Korthals aan een van de twee eisen van Van der G. tegemoet.

Volgens een woordvoerster van het ministerie van Justitie had Korthals het voornemen echter al voordat verdachte Volkert van der G. (Graaf) zijn hongerstaking begon. De camera's worden volgens haar 'zo spoedig mogelijk' geplaatst.

De 32-jarige Van der G. weigert sinds donderdag te eten uit protest tegen het permanente cameratoezicht en het feit dat er 's nachts een lamp blijft branden in zijn verblijf.

Volgens zijn advocaten vermoedt de milieuactivist dat justitie hem met de permanente observatie en de nachtelijke verlichting van zijn cel mentaal wil 'breken'. De verdachte van de moord op de politicus heeft nog steeds geen verklaring afgelegd.

De Raad voor Strafrechtstoepassing besliste onlangs dat het toezicht moest worden gestopt. Met een speciale noodmaatregel voorkwam Korthals dat de camera's moesten worden weggehaald. Strafrechtgeleerden uitten kritiek op de handelswijze van de minister.

Of de vervanging van de camera's voldoende voor Van der G. is om zijn hongerstaking te beëindigen, is nog onduidelijk. Zijn advocate B. Böhler spreekt maandagmiddag met de Harderwijker over de situatie.

Volgens Paul Mertens, vorig jaar vertrouwensarts van vijf Iraaks-Koerdische hongerstakers, is het verstandig een hongerstaker in de onderhandelingen altijd enigszins tegemoet te komen. ,,Je moet iemand het idee geven dat hij iets heeft bereikt. Anders vergroot je de kans op psychische problemen en zelfs zelfmoord. Omdat de hongerstaker zich een verliezer voelt.''

Van der G. werd door justitie juist 24 uur per dag met camera's in de gaten gehouden uit angst dat hij zichzelf iets aandoet en de zaak daardoor niet voor de rechter komt. Volgens Mertens hangt het van de persoon af hoe groot de kans op zelfmoord na een hongerstaking is. ,,Ik ken hem niet, dus ik kan de kans moeilijk inschatten. Maar het is verstandig dat Van der G. goed wordt begeleid, als hij de hongerstaking zonder resultaat beëindigt.''

Als Van der G. besluit door te gaan met zijn hongerstaking zal zijn advocate mr. B. Böhler hem vragen of hij medische begeleiding wenst van een arts van buiten de gevangenis. De instelling moet hiervoor toestemming geven, maar dat is meestal geen probleem.

Mertens vindt het belangrijk dat Van der G. zo snel mogelijk een onafhankelijke dokter krijgt toegewezen. ,,Je moet als arts het vertrouwen winnen van de hongerstaker. Als je aangesloten bent bij een van de organisaties waartegen je protesteert, werkt het niet. Net zoals je recht hebt op een advocaat die je juridisch onafhankelijk bijstaat, zou dat ook op medisch gebied moeten kunnen.''

De risico's van een hongerstaking zijn groot. Iemand kan slechts een week zonder drinken en gemiddeld 40 dagen zonder voedsel. ,,Als de vetvoorraad van het lichaam op is, worden stukje bij beetje je eiwitten afgebroken. Je verliest spiermassa en de stof ureum komt vrij in het lichaam. Als je daarvan een te hoog gehalte hebt in je bloed en hersenen, beland je in een coma en is het snel afgelopen.''

De commissie van toezicht van de gevangenis beslist hoogstwaarschijnlijk eind deze week over voortzetting van de camera-observatie.