Van een onzer verslaggevers
AMSTERDAM -Twee bijdragen over Volkert van der
G. verwacht de Zwitserse radio SRG vandaag van correspondent Elsbet Gugger. De
journaliste die sinds tien jaar haar werkterrein in Nederland heeft denkt nog
over een mooie verwijzing naar het standbeeld van Fortuyn, dat vorige week zijn
kop verloor.
,,Toch redelijk symbolisch voor het Nederland van
de laatste maanden,’’ denkt ze. Iets met een land dat Kopflos is komt er in
haar bericht. Een land zonder kop en straks ook nog zonder kippen.
De moord op Fortuyn echode zelfs in de Appenzell, zeg maar het tijdloze
oer-Zwitserland. ,,Wat is er aan de hand in dat land?“ vroeg een bergboer aan
Gugger. Ga het maar even uitleggen, daar hoog in de bergen.
Bijna alle correspondenten zijn het er wel over eens: tot aan het jaar 2002
berichtten ze aan hun thuisfront hoofdzakelijk over het poldermodel en
prostitutie, drugs en euthanasie. Onverslijtbare maar herkenbare clichés voor
televisiekijkers en krantenlezers in den vreemde.
Vandaag is het weer druk in Amsterdam. Van de New York Times tot VTM. Enige
tientallen buitenlandse journalisten komen verslag doen van het vonnis tegen
Volkert.
Sommigen moeten meteen door naar Den Haag want de electoraal gedecimeerde partij
van Pim lijkt plots weer in beeld als mogelijke coalitiepartner van CDA en VVD.
Leg het maar eens uit in The States of waar dan ook.
Ludger Kazmierczak is twee jaar correspondent van de Duitse televisiezender WDR
in Nederland. Een politiek en economisch stabiel landje aan de Noordzeekust,
dacht hij. Een landje dat bij Duitse toeristen is gewaardeerd om ‘zijn lekkere
frietjes’. Geen brandende actualiteit dus.
Dat liep anders. Kazmierczak denkt nu tropenjaren te maken en somt eventjes wat
nieuwsitems op die door de WDR prominent werden gebracht: Máxima, het gedoe
rond haar vader, het huwelijk, de opkomst van Pim Fortuyn, de moord op de nieuwe
volksheld, het Srebrenica-rapport, de val van het kabinet Kok, de val van de LPF,
de dood van prins Claus, weer verkiezingen, de bouwfraude, het Albert Heijn-debacle,
de mislukte formatie en het proces Volkert.
,,Normaal is dat wel genoeg voor tien jaar,’’ zegt Kazmierczak. Al dat
‘on-Nederlandse’ nieuws heeft volgens hem ook een louterend effect gehad
voor de beeldvorming. ,,We zijn in de realiteit aanbeland. Nederland is niet
meer of minder dan de omringende landen, hier spelen dezelfde problemen. Ik noem
de alleen de immigratieproblematiek.’’
De belangstelling voor de moord op Fortuyn was extra groot in Frankrijk omdat
deze speelde rond de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, waarin de
extreemrechtse Jean-Marie Le Pen een verrassende tegenkandidaat werd van Jacques
Chirac, zegt Hervé Clerc. Hij is correspondent van het Franse persbureau AFP en
zag in de opkomst van Fortuyn eerder een Europees dan typisch Nederlands
fenomeen.
,,In heel Europa zag je al een verschuiving naar rechts.’’ De verbijstering
in Frankrijk dat een politieke moord in het politiek zo tolerante Nederland kon
gebeuren gaf ook Clerc de ruimte eens wat meer te vertellen over dat
‘andere’ Nederland. ,,Daar waar ook Amish-achtige mensen wonen, zoals in
Staphorst.’’
Als Clerc nu constateert dat het opgehemelde poldermodel slagzij maakt en dat
Nederland nu een zeer slechte beoordeling om de oren kreeg van Human Right Watch
voor de aanpak van immigranten dan geeft dat weer een realistischer kijk op dit
vaak zo idyllisch voorgestelde landje, meent hij.
Abigail Levene, hoofdredacteur van Reuters, merkt op dat als Nederland in het
verleden ‘wereldnieuws’ voortbracht dat vooral kwam door zaken met een
internationaal karakter die hier min of meer toevallig speelden. Het Joegoslavië-Tribunaal
en het Lockerbieproces bijvoorbeeld. „
,,Sinds de moord op Fortuyn is dat wel wat anders geworden. Die moord werkt ook
door, tot op de dag van vandaag.’’
Reuters legt zich vooral toe op financieel nieuws en had ook daarmee de handen
vol aan Albert Heijn. Levene verwacht niettemin dat berichten over de wallen
drugs, euthanasie ‘en tulpen’ weer terug zullen komen in de berichtgeving
wanneer Nederland zichzelf weer wat hervonden heeft.
,,Zeker, het zijn clichés maar ze blijven populair.’’